Postacie historyczne

Józef Lompa ur. w 1797 r. w Oleśnie, zm. w 1863 r. w Woźnikach- nauczyciel z zawodu, organista, autor licznych opracowań historycznych–dziejów miast śląskich, podręczników, folklorysta-pionier etnografii na Śląsku, tłumacz wielu niemieckich utworów literackich i popularnonaukowych, poeta. Prekursor procesu odrodzenia narodowego na Górnym Śląsku. Autor „Historycznych przedstawień najosobliwszych zdarzeń w królewskim mieście powiatowym w Oleśnie”.

Felix Rendschmidt ur. w 1786 r. w Oleśnie, zm. w 1853 r. w Mieroszowie -wybitny pedagog, uczeń Pestalozziego, wyższy nauczyciel seminarium i rektor szkoły ćwiczeń Katolickiego Seminarium Nauczycielskiego we Wrocławiu, przyrodnik, entomolog, geolog, kolekcjoner minerałów, autor podręczników szkolnych, w tym dwujęzycznych, i publicysta. Odkrył nowy gatunek chrząszcza, nazwanego na jego cześć „abbax schueppeli rendschmidtii”.

Jan Nikodem Jaroń ur. w 1881 r. pod Olesnem w Jastrzygowicach, zm. w Lublińcu w 1922 r. - najwybitniejszy wieszcz górnośląski, utalentowany liryk i dramaturg, uczestnik III powstania śląskiego. Autor utworów: „Wojsko św. Jadwigi”, „Konrad Kędzierzawy” oraz „Wywłaszczenie”.

Józef Jeziorowski, ur. w 1767 r. w Leśnej w powiecie oleskim, zm. w Kartuzach w 1856 r. -wybitny pedagog, uczeń Pestalozziego, propagował reformy Komisji Edukacji Narodowej.

Emanuel Kania ur. w Uszycach w 1827 r., zm. w 1887 r. w Warszawie - kompozytor, nauczyciel gry na fortepianie, pianista, krytyk i recenzent muzyczny, najwybitniejszy chopinista na Śląsku.

Leopold Ignacy Labor ur. w 1703 r. Oleśnie, zm. w 1755 r. w Oleśnie - augustianin, w 1752 r. wyniesiony przez papieża Benedykta XIV do godności infułata. Tytuł ten był odpowiednikiem godności biskupa w zgromadzeniu zakonnym.

Josef Stein ur. w Oleśnie w 1845 r., zm. w Oleśnie w 1915 r. - kompozytor muzyki kościelnej, profesor i dyrektor wydziału muzycznego Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego w Oleśnie. W jego ślady poszedł syn Bruno Maria Josef Stein (1873- 1915) - kompozytor ponad 75 dzieł muzycznych.

Hrabina Valeska von Bethusy-Huc ur. w 1849 r. w Kiełbasinie niedaleko podoleskiej Wędrynii, zm. w 1926 r. we Włoszech-wybitna pisarka, reprezentantka prozy kobiecej na przełomie XIX i XX w., wprowadziła tematykę Górnego Śląska do literatury.

Marcin Gorzołka - chłop z Borek Wielkich, w latach 1848-1853 trzykrotnie wybrany posłem do parlamentu pruskiego w Berlinie.

Krystian Minkus - chłop ze wsi Oś, w okresie Wiosny Ludów był jedynym przedstawicielem włościan w Zgromadzeniu Narodowym we Frankfurcie nad Menem.

Ksiądz Paweł Kuczka ur. w 1877 r. w Chrzelicach, zm. w 1948 r. w Kamieniu- proboszcz w Wysokiej, znany działacz propolski w okresie plebiscytu na Górnym Śląsku. Był współtwórcą Banku Ludowego w Oleśnie.

Ks. Franciszek Marx (1880-1921)-niemiecki proboszcz nowo utworzonej parafii w Starym Oleśnie, broniący praw ludności śląskiej do j. polskiego, brutalnie zamordowany przez nacjonalistów niemieckich podczas III powstania śląskiego.

Ksiądz Bruno Alexander ur. w 1869 r. w Rybniku, zm. w 1916 r. w Oleśnie- oleski proboszcz, budowniczy monumentalnego kościoła parafialnego Bożego Ciała, pochowany obok swojego wielkiego dzieła życia.

Pastor Leopold Polko (1815- 1891) pierwszy duszpasterz gminy ewangelickiej w mieście w latach 1847-1883. Dzięki jego determinacji i wielorakim działaniom (m.in. drukowanie ulotek -Flugblatt z prośbą o jednego grosza - „Ich bitte um einen Pfennig !”- rozesłanych do wszystkich ewangelickich duchownych w Prusach) zdołał zebrać 3.000.000 fenigów i wybudować kościół pod wezwaniem „Krzyża Chrystusowego” nazywany kościołem groszowym – fenigowym.

Pastor Maksymilian Sękowski (1864-1944)- budowniczy ewangelickiego domu parafialnego, w którym mieścił się w czasie I wojny światowej szpital wojskowy. Troskliwy duszpasterz rannych żołnierzy.

Jakub Albert Pielok - ur. w 1882 r. w Kościeliskach, zm. w obozie w Buchenwaldzie w 1944 r., uczestnik III powstania śląskiego, pisarz, publikował m.in. na łamach „Gońca Śląskiego” i „Nowin Codziennych”.

Eugen Kasperowski w latach 1891-1927 pełnił urząd burmistrza [ przez 36 lat]. Zasłużony gospodarz miasta. Zelektryfikował Olesno, zmodernizował szpital miejski, zbudował sale gimnastyczna przy Seminarium Nauczycielskim, Katolicka Szkołę Powszechna [obecnie PG Nr 1], budynek Urzędu Skarbowego przy ul. Dworcowej, siedzibę Ochotniczej Straży Pożarnej z garazami, wybrukował rynek i główne ulice, zorganizował Dom Opieki Społecznej [obecnie budynek szkoły muzycznej], zakupił dla miasta 10 ha gruntów za budynkiem dzisiejszego MDK. Popierał zbudowanie w Olesnie największej wzdłuż prawobrzeżnej Odry młynu parowego Junga i Riemana. Pochowany na cmentarzu komunalnym w 1934 r.

Ksiądz Hugo Jendrzejczyk - (1912 –1979), oleski wikary w latach 1943-1946, świadek wkroczenia Armii Czerwonej do Olesna. Zwoził ciała pomordowanych i grzebał je w zbiorowych mogiłach. Jego spisane wspomnienia są cennym źródłem wiedzy o tych tragicznych dla Olesna dniach.

Ksiądz Gustaw Łysik - [1913-1979] był cenionym proboszczem w Oleśnie. Wyświęcony w 1938 r. pełnił m.in. posługę wikarego w Łomnicy. Od 1957 r. jako proboszcz w Oleśnie pracował w trudnych dla polskiego kościoła czasach szykan i laicyzacji szkolnictwa. Był skromnym człowiekiem, stroniącym od zbytków, którego parafianie zapamiętali jako niestrudzonego restauratora oleskich świątyń. Pochowany został na cmentarzu przy kościele św. Anny.

Ksiądz biskup Juliusz Bieniek - [1895-1978- pochodził z okolic Olesna, z Sowczyc. Jako „biskup niezłomny” nie uległ komunistycznemu reżimowi i twardo odmawiał jakiejkolwiek współpracy z UB i SB. Na pogrzeb bp. Bieńka w Katowicach przybył ówczesny metropolita krakowski Karol Wojtyła późniejszy Papież Jan Paweł II. Bp.J. Pieniek spoczywa na cmentarzu w Wysokiej.

Prof. Dr hab. Franciszek Kokot ur. W 1929 r. w Oleśnie. Kierownik katedry i kliniki Nefrologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, autor wielu prac i publikacji w zakresie nefrologii u chorych z przeszczepem nerki, z nadciśnieniem tętniczym, z aktywna kamica nerkową. Wielokrotnie wyróżniany i odznaczany. W 1993 r. uchwałą Rady Miejskiej w Oleśnie otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Olesna. Dzięki staraniom prof. F. Kokota uruchomiono w 1997 r. w szpitalu miejskim stację dializ.

Historia