Strona główna >> Historia i kultura >> Rys historyczny

Rys historyczny

23 kwietnia 2010 10:47:37

Olesno jest jednym z najstarszych miast śląskich. Wykopaliska archeologiczne dokumentują ślady osadnictwa jeszcze z epoki neolitu. O rozwoju osady decydowało jej dogodne położenie na styku szlaku bursztynowego od Bałtyku na południe i szlaku "królewskiego" prowadzącego z Krakowa do Wrocławia i dalej na zachód.
Okolice Olesna zostały zasiedlone już w neolicie (5200-1900 p.n.e.) o czym świadczą znaleziska archeologiczne z tego okresu z Jam, Kozłowic, Ligoty Sternalickiej, Radłowa, Skrońska i Sternalic, a także pozostałości ceramiki kultur neolitycznych z Bodzanowic, Jastrzygowic, Kościelisk i Wachowa. Cmentarzyska i osady z epoki brązu znaleziono w Oleśnie -Walcach, w Kościeliskach, groby z okresu kultury łużyckiej m.in. w Bodzanowicach i Karmonkach Starych.
Niewątpliwym atutem osiedleńczym było bogactwo natury: lasy, doliny rzek oraz położenie na krzyżowaniu się ważnych europejskich szlaków handlowych: starożytnego szlaku „bursztynowego" wiodącego z Moraw nad Bałtyk i „królewskiego" prowadzącego z Wrocławia do Krakowa i dalej nad Morze Czarne. Zapewne jedną z tych dróg pod koniec X w. pielgrzymował św. Wojciech, wg tradycji głosząc Słowo Boże w pobliżu Olesna w wiosce nazwanej na jego cześć Wojciechowem. 

Wspominany przez dawniejszych jak i współczesnych badaczy wysoki stan zalesienia, położonej wśród pradawnych borów osady, niewątpliwie wpłynął na nadanie jej nazwy mającej jakieś związek z lasami. Polska nazwa „Olesno" wywodzić się więc miała od zalesionej okolicy lub gęsto rosnących olch na bagnistych rozlewiskach Stobrawy. Od najdawniejszych bowiem czasów leżało ono w pierścieniu lasów, które sięgały prawie do murów miejskich. Etymologiczne znaczenie określenia „olesno" próbuje nam wyjaśnić w legendzie oleski dziejopis Józef Lompa podając: " Polska nazwa Olesno ma mieć źródło w tym, że książęta przy założeniu miasta, dziwiąc się nad leśnymi okolicami, mówili „O leśno".

Niemiecka nazwa „Rosenberg" - Różana Góra, wywodzi się od rzekomo rosnących w mieście krzewów dzikiej róży, a także od rozwijającego się w wiekach średnich kultu NMP Róży Duchownej-Rosa Mystika. Źródłosłów nazwy „Rosenbeg" tłumaczony jest w kolejnym legendarnym przekazie z końca XVIII w. o pierwszych mieszkańcach miasta pięknej Roży i rycerzu Woko z rodu Bergów, z połączenia których imion powstała nazwa Rosenberg. Przenikanie się tych dwóch tradycji uwidoczniona jest w herbie Olesna, w którym na błękitnym polu widnieje połowa piastowskiego złotego orła, a na białym (srebrnym) tle połowa czerwonej róży.
Założenie miasta przypisuje się księciu wrocławskiemu Henrykowi Brodatemu, który w 1208 r. polecił wybudować w nim zamek myśliwski.

Olesno zostało wymienione po raz pierwszy w dokumencie erekcyjnym kościoła grodowego, wystawionym w 1226 r. przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca na polecenie opolskiego księcia Kazimierza I. Z dokumentu dowiadujemy się o istnieniu w Oleśnie komory celnej, należącej do wyżej wymienionego biskupa, który ustanowił dla niej nową taryfę opłat celnych.

W XIII w. stało się kasztelanią, z mennicą książęcą. Od 1404 r. było otoczone murami obronnymi. Jedyny zachowany fragment murów obronnych miasta

Lokacji miasta dokonał w 1275 r. książę opolski Władysław I, jednakże dokument lokacyjny został strawiony przez pożar, dlatego ówczesny pan miasta, książę niemodlińsko - strzelecki Bernard, nadał 10.06.1450 r. Olesnu nowe prawa miejskie, potwierdzając wcześniej już nabyte ustalenia prawa magdeburskiego.
W XIV w., gdy Śląsk definitywne odpadł od Polski, Olesno przeszło pod zwierzchnictwo czeskie. Po śmierci ostatniego Piasta opolskiego księcia Jana Dobrego w 1532 r. ziemia oleska znalazła się pod panowaniem Habsburgów. W latach 1645- 1666 Olesno podlegało królom Polski - Władysławowi IV Wazie (1645-48), Janowi Kazimierzowi Wazie i królowej Ludwice Marii Gonzaga (1648-1666). Wśród prywatnych właścicieli miasta byli m.in.: Izabela Zapolya, królowa Węgier, córka króla polskiego Zygmunta I Starego i Bony, baron Jan von Beess, a ponad 200 lat Olesno należało do hrabiowskiego rodu Gaschinów (Gaszynów).
W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) miasto ucierpiało w wyniku licznych przemarszów wojsk walczących stron, pociągających za sobą grabieże, kontrybucje, gwałty i pożary. W 1708 r. rozprzestrzeniła się w Oleśnie dżuma, w wyniku której omal nie wymarło miasto. Epidemia pochłonęła niemal 90% jego mieszkańców. Z 1003 mieszkańców przy życiu pozostało ok. 100 osób( 90, 95, 96).
W I poł. XVIII w. wyniku wojen śląskich ziemia oleska znalazła się w granicach Królestwa Pruskiego. W okresie wojen napoleońskich w 1806 r. miasto zajęły wojska francuskie Hieronima Bonapartego.
Od 1816r. Olesno stało się siedzibą powiatu w rejencji opolskiej. W XIX w. miasto było prężnym ośrodkiem drukarskim, od 1801 r. działała w nim pierwsza na Górnym Śląsku drukarnia założona przez proboszcza Jana Gałeczkę. W okresie Wiosny Ludów w 1848 r. wychodził w Oleśnie pierwszy lokalny tygodnik polski „Telegraf Górnośląski".
W tym samym stuleciu powstała w mieście parafia ewangelicka, a także zorganizowana gmina żydowska z własnym cmentarzem i bożnicą. W okresie I wojny światowej Olesno stało się miastem lazaretowym, dla rannych żołnierzy różnych narodowości z frontu wschodniego.

Ziemia oleska było rejonem walk powstańczych, podczas tzw. powstania oleskiego w nocy 7/8 czerwca 1919 r., a także w czasie III powstania śląskiego w maju 1921r. Po podziale Górnego Śląska miasto pozostało w Niemczech.

  
Olesno było pierwszym górnośląskim miastem, zajętym przez Armię Czerwoną w nocy z 20 na 21 stycznia 1945 r. W marcu 1945 r. nastąpiło przejęcie władzy w mieście przez administrację polską. Po wojnie Olesno weszło w skład województwa śląsko-dąbrowskiego (1945-1950), od 1950 r. znalazło się w nowo utworzonym województwie opolskim, od 1975 r. w częstochowskim, by znów w 1999 r. powrócić do Opolszczyzny.


W 1960 r. odbyły się I „Dni Olesna". Olesno wielokrotnie zdobyło tytuł „Mistrza Gospodarności", a w 1977 r. wygrało z Pleszewem telewizyjny konkurs „Bank 440". Od 1991 r. organizowane są w ramach Dni Olesna Spotkania Oleśnian, na które tłumnie przybywają rodacy zza granicy.


Kalendarz wydarzeń
grudzień 2017
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Pytanie do burmistrza
" Chcesz zadać pytanie Burmistrzowi? Skorzystaj z formularza lub zapoznaj się z dotychczasową listą pytań i odpowiedzi "
Interwencje
Zauważyłeś zły stan nawierzchni dróg, nieporządek w miejscach publicznych, uszkodzenia mienia publicznego lub niefunkcjonujące oświetlenie?
Na skróty
Sonda
www.olesno.pl

Jak często odwiedzasz naszą stronę internetową?

  • codziennie
  • raz w tygodniu
  • kilka razy w miesiącu
  • sporadycznie