Strona główna >> Historia i kultura >> Rys historyczny

Rys historyczny

23 kwietnia 2010 10:47:37

Olesno jest jednym z najstarszych miast śląskich. Wykopaliska archeologiczne dokumentują ślady osadnictwa jeszcze z epoki neolitu. O rozwoju osady decydowało jej dogodne położenie na styku szlaku bursztynowego od Bałtyku na południe i szlaku "królewskiego" prowadzącego z Krakowa do Wrocławia i dalej na zachód.
Okolice Olesna zostały zasiedlone już w neolicie (5200-1900 p.n.e.) o czym świadczą znaleziska archeologiczne z tego okresu z Jam, Kozłowic, Ligoty Sternalickiej, Radłowa, Skrońska i Sternalic, a także pozostałości ceramiki kultur neolitycznych z Bodzanowic, Jastrzygowic, Kościelisk i Wachowa. Cmentarzyska i osady z epoki brązu znaleziono w Oleśnie -Walcach, w Kościeliskach, groby z okresu kultury łużyckiej m.in. w Bodzanowicach i Karmonkach Starych.
Niewątpliwym atutem osiedleńczym było bogactwo natury: lasy, doliny rzek oraz położenie na krzyżowaniu się ważnych europejskich szlaków handlowych: starożytnego szlaku „bursztynowego" wiodącego z Moraw nad Bałtyk i „królewskiego" prowadzącego z Wrocławia do Krakowa i dalej nad Morze Czarne. Zapewne jedną z tych dróg pod koniec X w. pielgrzymował św. Wojciech, wg tradycji głosząc Słowo Boże w pobliżu Olesna w wiosce nazwanej na jego cześć Wojciechowem. 

Wspominany przez dawniejszych jak i współczesnych badaczy wysoki stan zalesienia, położonej wśród pradawnych borów osady, niewątpliwie wpłynął na nadanie jej nazwy mającej jakieś związek z lasami. Polska nazwa „Olesno" wywodzić się więc miała od zalesionej okolicy lub gęsto rosnących olch na bagnistych rozlewiskach Stobrawy. Od najdawniejszych bowiem czasów leżało ono w pierścieniu lasów, które sięgały prawie do murów miejskich. Etymologiczne znaczenie określenia „olesno" próbuje nam wyjaśnić w legendzie oleski dziejopis Józef Lompa podając: " Polska nazwa Olesno ma mieć źródło w tym, że książęta przy założeniu miasta, dziwiąc się nad leśnymi okolicami, mówili „O leśno".

Niemiecka nazwa „Rosenberg" - Różana Góra, wywodzi się od rzekomo rosnących w mieście krzewów dzikiej róży, a także od rozwijającego się w wiekach średnich kultu NMP Róży Duchownej-Rosa Mystika. Źródłosłów nazwy „Rosenbeg" tłumaczony jest w kolejnym legendarnym przekazie z końca XVIII w. o pierwszych mieszkańcach miasta pięknej Roży i rycerzu Woko z rodu Bergów, z połączenia których imion powstała nazwa Rosenberg. Przenikanie się tych dwóch tradycji uwidoczniona jest w herbie Olesna, w którym na błękitnym polu widnieje połowa piastowskiego złotego orła, a na białym (srebrnym) tle połowa czerwonej róży.
Założenie miasta przypisuje się księciu wrocławskiemu Henrykowi Brodatemu, który w 1208 r. polecił wybudować w nim zamek myśliwski.

Olesno zostało wymienione po raz pierwszy w dokumencie erekcyjnym kościoła grodowego, wystawionym w 1226 r. przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca na polecenie opolskiego księcia Kazimierza I. Z dokumentu dowiadujemy się o istnieniu w Oleśnie komory celnej, należącej do wyżej wymienionego biskupa, który ustanowił dla niej nową taryfę opłat celnych.

W XIII w. stało się kasztelanią, z mennicą książęcą. Od 1404 r. było otoczone murami obronnymi. Jedyny zachowany fragment murów obronnych miasta

Lokacji miasta dokonał w 1275 r. książę opolski Władysław I, jednakże dokument lokacyjny został strawiony przez pożar, dlatego ówczesny pan miasta, książę niemodlińsko - strzelecki Bernard, nadał 10.06.1450 r. Olesnu nowe prawa miejskie, potwierdzając wcześniej już nabyte ustalenia prawa magdeburskiego.
W XIV w., gdy Śląsk definitywne odpadł od Polski, Olesno przeszło pod zwierzchnictwo czeskie. Po śmierci ostatniego Piasta opolskiego księcia Jana Dobrego w 1532 r. ziemia oleska znalazła się pod panowaniem Habsburgów. W latach 1645- 1666 Olesno podlegało królom Polski - Władysławowi IV Wazie (1645-48), Janowi Kazimierzowi Wazie i królowej Ludwice Marii Gonzaga (1648-1666). Wśród prywatnych właścicieli miasta byli m.in.: Izabela Zapolya, królowa Węgier, córka króla polskiego Zygmunta I Starego i Bony, baron Jan von Beess, a ponad 200 lat Olesno należało do hrabiowskiego rodu Gaschinów (Gaszynów).
W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) miasto ucierpiało w wyniku licznych przemarszów wojsk walczących stron, pociągających za sobą grabieże, kontrybucje, gwałty i pożary. W 1708 r. rozprzestrzeniła się w Oleśnie dżuma, w wyniku której omal nie wymarło miasto. Epidemia pochłonęła niemal 90% jego mieszkańców. Z 1003 mieszkańców przy życiu pozostało ok. 100 osób( 90, 95, 96).
W I poł. XVIII w. wyniku wojen śląskich ziemia oleska znalazła się w granicach Królestwa Pruskiego. W okresie wojen napoleońskich w 1806 r. miasto zajęły wojska francuskie Hieronima Bonapartego.
Od 1816r. Olesno stało się siedzibą powiatu w rejencji opolskiej. W XIX w. miasto było prężnym ośrodkiem drukarskim, od 1801 r. działała w nim pierwsza na Górnym Śląsku drukarnia założona przez proboszcza Jana Gałeczkę. W okresie Wiosny Ludów w 1848 r. wychodził w Oleśnie pierwszy lokalny tygodnik polski „Telegraf Górnośląski".
W tym samym stuleciu powstała w mieście parafia ewangelicka, a także zorganizowana gmina żydowska z własnym cmentarzem i bożnicą. W okresie I wojny światowej Olesno stało się miastem lazaretowym, dla rannych żołnierzy różnych narodowości z frontu wschodniego.

Ziemia oleska było rejonem walk powstańczych, podczas tzw. powstania oleskiego w nocy 7/8 czerwca 1919 r., a także w czasie III powstania śląskiego w maju 1921r. Po podziale Górnego Śląska miasto pozostało w Niemczech.

  
Olesno było pierwszym górnośląskim miastem, zajętym przez Armię Czerwoną w nocy z 20 na 21 stycznia 1945 r. W marcu 1945 r. nastąpiło przejęcie władzy w mieście przez administrację polską. Po wojnie Olesno weszło w skład województwa śląsko-dąbrowskiego (1945-1950), od 1950 r. znalazło się w nowo utworzonym województwie opolskim, od 1975 r. w częstochowskim, by znów w 1999 r. powrócić do Opolszczyzny.


W 1960 r. odbyły się I „Dni Olesna". Olesno wielokrotnie zdobyło tytuł „Mistrza Gospodarności", a w 1977 r. wygrało z Pleszewem telewizyjny konkurs „Bank 440". Od 1991 r. organizowane są w ramach Dni Olesna Spotkania Oleśnian, na które tłumnie przybywają rodacy zza granicy.


Kalendarz wydarzeń
lipiec 2018
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031
Pytanie do burmistrza
" Chcesz zadać pytanie Burmistrzowi? Skorzystaj z formularza lub zapoznaj się z dotychczasową listą pytań i odpowiedzi "
Interwencje
Zauważyłeś zły stan nawierzchni dróg, nieporządek w miejscach publicznych, uszkodzenia mienia publicznego lub niefunkcjonujące oświetlenie?
Na skróty
Sonda
www.olesno.pl

Jak często odwiedzasz naszą stronę internetową?

  • codziennie
  • raz w tygodniu
  • kilka razy w miesiącu
  • sporadycznie